Etykiety foliowe PP, PE i PET – na mróz, chemię, olej i na zewnątrz

Etykiety foliowe z polipropylenu (PP), polietylenu (PE) i poliestru (PET) stosuje się tam, gdzie papier nie wytrzyma: w mroźni, przy chemii i oleju, przy myciu i na zewnątrz. Folie różnią się sztywnością, zakresem temperatur i dopasowaniem do zakrzywionych lub ściskanych opakowań, a trwałość nadruku zależy od pary folia + taśma. Zestawiamy dane z kart materiałów Zebra z oferty i budujemy na nich tabelę doboru.

Etykiety foliowe PP, PE i PET – czym się różnią

Opis kategorii etykiety termotransferowe na alph.pl podaje, że etykiety foliowe z polipropylenu i poliestru wytrzymują wilgoć, chemię, oleje, mróz i intensywne ścieranie. Każda folia robi to jednak inaczej. Ogólne właściwości trzech tworzyw opisuje poradnik producenta surowców etykietowych Avery Dennison („How to Choose the Right Film Facestock”):

• PE (polietylen) – folia nieorientowana, o niskim module (sztywności), przez co miękka i bardzo dobrze dopasowująca się do kształtu. To według autora najbardziej podatna z folii, często używana na zakrzywionych pojemnikach. Ceną jest gorsza przetwarzalność i aplikowalność (dozowanie z podkładu).
• PP (polipropylen, w tym BOPP) – jedna z najsztywniejszych folii etykietowych. Folie dwuosiowo orientowane mają wysoki moduł, słabą dopasowalność, ale bardzo dobrą przetwarzalność i aplikowalność. Nadają się na pojemniki sztywne, nieściskane.
• PET (poliester) – folia bardzo trwała i odporna na ciepło, przeznaczona do zastosowań z wysoką temperaturą.

To reguły ogólne – decyduje karta konkretnego materiału. Zebra w karcie matowego PolyPro 3000T (rynek US, spoza oferty sklepu) deklaruje „doskonałą dopasowalność do małych średnic”, choć to polipropylen. Ogólne zasady doboru etykiet (gilza, nawój, rozgraniczenie) opisujemy w artykule etykiety do drukarki etykiet – przewodnik po materiałach.

Dane producenta – porównanie folii Zebra

Wszystkie folie w zestawieniu drukuje się termotransferowo – potrzebna jest taśma. Wszystkie mają klej permanentny. Zakres temperatur pracy obowiązuje według Zebra po prawidłowej aplikacji i czasie wiązania kleju, zwykle 24 godziny.

W karcie PolyE 4000T pole taśm jest puste (numery 3200, 4800, 5095 stoją w polu drukarek) – taśmę potwierdź próbką. Dla Z-Ultimate 3000T karty Zebra się różnią: europejska (EN-GB, REV. 3) podaje minimalną temperaturę aplikacji 2°C, a amerykańska z 2024 r. – 10°C; bezpieczniej przyjąć 10°C. Okresy użytkowania Zebra podaje jako oczekiwane, nie gwarantowane. Wnioski: najwyższą temperaturę znosi poliester (do 150°C), najniższą – PolyPro 4000T Matte (−54°C) i polietylen 8000T (−50°C), ale tylko 8000T można według karty naklejać w mrozie (od −20°C).

Powierzchnie zakrzywione, ściskane i trudne tworzywa

Biała księga Zebra o doborze etykiet zwraca uwagę, że trzeba uwzględnić rodzaj i kształt oznaczanej powierzchni. Tworzywo i karton mają różną energię powierzchniową, a małe zakrzywione powierzchnie trudno oznakować – potrzebny jest elastyczny materiał z klejem przystosowanym do małych średnic. Poradnik Avery Dennison dodaje regułę dla opakowań:

• pojemnik ściskany, z „talią” albo jajowaty wymaga folii dopasowującej się (np. PE),
• folie sztywne (np. BOPP) można stosować na pojemnikach płaskich lub zakrzywionych, o ile nie są ściskane, a oznaczana powierzchnia jest płaska.

Przyczepność do polietylenu – liczby z kart

Karty Zebra podają przyczepność (odrywanie pod kątem 180°, N/m, po 5 minutach / po 24 godzinach) do stali i do polietylenu. Producent zastrzega, że to wartości orientacyjne, nie do tworzenia specyfikacji:

Standardowy klej akrylowy etykiety poliestrowej trzyma więc na polietylenie wielokrotnie słabiej niż na stali. Opis kategorii etykiety odporne na temperaturę i chemię wskazuje do powierzchni chropowatych, zaolejonych i niskoenergetycznych klej o podwyższonej sile początkowej, a na kable, węże i małe średnice, gdzie sztywny poliester odstaje na brzegach – winyl i podłoża elastyczne. W portfolio Zebra materiałem high-tack jest PolyE 4000T Matte High-Tack, wskazany do beczek z HDPE, powierzchni zaolejonych i chropowatych (kamień, beton). W listingach sklepu go nie ma – o dostępność zapytaj przez formularz kontaktowy.

Klej i dwie temperatury: aplikacji i pracy

Zebra w białej księdze rozróżnia dwie wartości. Temperatura aplikacji to temperatura, w której etykieta jest naklejana. Temperatura pracy to zakres, w którym etykieta będzie używana. Według tego dokumentu standardowe materiały dobrze się sprawdzają, gdy temperatura aplikacji wynosi co najmniej −4°C, a temperatury pracy od −54°C do 93°C są dla nich zwykle odpowiednie. Poza tymi granicami zwykle potrzebny jest klej specjalny.

W chwili naklejania otoczenie i powierzchnia muszą być cieplejsze niż minimalna temperatura aplikacji z karty. PolyPro 4000T Matte zniesie −54°C, ale naklejasz go od 7°C i dajesz klejowi czas na związanie.

• Klej permanentny – mają go wszystkie folie z tabeli; na kartach sklepu to wartość „Normalny” (jedyna w filtrze „Klej” kategorii etykiet termotransferowych).
• Klej do mrozu – liczy się niska temperatura aplikacji; w ofercie 8000T Blood Bag Deep Freeze (od −20°C).
• Klej usuwalny – opis kategorii /144 wymienia go do oznaczeń tymczasowych i nośników obiegowych. W listingach etykiet foliowych nie znaleźliśmy takiej wersji – o dostępność zapytaj przez formularz kontaktowy.
• Klej wysokotemperaturowy – według opisu kategorii trzyma tam, gdzie standardowy akryl mięknie.

Mróz, chemia, olej, zewnątrz – co mówią karty

Mróz

Do pracy w zamrażarce Zebra wskazuje polietylen Etykiety termotransferowe Zebra 8000T Blood Bag Deep Freeze, 105×105 mm, 543 szt., rdzeń 25.4 mm: praca od −50°C do 80°C, aplikacja od −20°C. Producent przeznacza go do worków z krwią przechowywanych w zamrażarce. Gdy naklejasz w cieple, a mróz pojawia się później, alternatywą jest Etykiety termotransferowe Zebra PolyPro 4000T Matte, 101.6×101.6 mm, 490 szt., rdzeń 25.4 mm (praca od −54°C, aplikacja od 7°C).

Chemia

Według białej księgi Zebra przy chemii od umiarkowanej do ekstremalnej potrzebny jest termotransfer, a przy chemii silnej i ekstremalnej zalecana jest dodatkowo taśma żywiczna o wysokiej trwałości. Z-Ultimate 3000T White ma według karty EN-GB dobrą odporność na umiarkowane i silne chemikalia oraz rozpuszczalniki i nadaje się m.in. do etykiet narażonych na kwasy i zasady. Karta US z 2024 r. jest ostrożniejsza: przy silnych chemikaliach (benzyna, smar, olej) zaleca test w aplikacji, a ksylenu i acetonu nie zaleca. Przykład z oferty: Etykiety termotransferowe Zebra Z-Ultimate 3000T, 76.2×50.8 mm, 1370 szt., rdzeń 25.4 mm.

Do laboratorium służy Etykiety termotransferowe Zebra 8000T Lab Resist, 22×18 mm, 3269 szt., rdzeń 25.4 mm – poliester, który z taśmą Image Lock jest według karty odporny na wodę, alkohol, ksylen, hematoksylinę i eozynę (np. szkiełka barwione metodą H&E). Inne taśmy żywiczne według Zebra na nim nie drukują.

Olej

Olej działa na nadruk i na klej. Dla nadruku karta taśmy żywicznej 5095 (na syntetykach) podaje dobrą odporność m.in. na olej silnikowy, odtłuszczacz, WD-40 i heksan; ksylen i aceton są niezalecane, a płyn hamulcowy i benzyna – do testu. Dla kleju liczy się przyczepność do zaolejonej powierzchni, czyli klej high-tack (patrz wyżej).

Na zewnątrz

Biała księga Zebra wskazuje na zewnątrz syntetyczny materiał termotransferowy. Ponad rok na zewnątrz deklarują poliestry Z-Ultimate 3000T White i 8000T Lab Resist. Karta PolyPro 3000T Gloss ma zaznaczone „Outdoor” i opisuje klej jako bardzo odporny na UV i warunki atmosferyczne, ale okres użytkowania podaje tylko dla wnętrz. PolyE 4000T nie jest zalecany przy długiej ekspozycji na UV, a PolyPro 4000T Matte i Z-Destruct PE są przeznaczone do wnętrz. Opis kategorii /144 radzi wybierać materiał według najtrudniejszego etapu procesu, a nie warunków przeciętnych.

Dobór taśmy do folii

Ogólna reguła z białej księgi Zebra: taśmy woskowe – do papieru przy niskiej ekspozycji na chemię; woskowo-żywiczne – zoptymalizowane do wybranych papierów i matowych syntetyków; żywiczne – do materiałów syntetycznych w warunkach silnej i ekstremalnej chemii. Karty taśm to potwierdzają:

• 5095 (żywiczna) – matowe i błyszczące syntetyki; ciepło, para, rozpuszczalniki, ścieranie, pojemniki z chemią, zewnątrz w ekstremalnych warunkach.
• 4800 (żywiczna) – matowe i błyszczące syntetyki; zewnątrz w trudnych warunkach, tabliczki znamionowe.
• 3200 (woskowo-żywiczna) – papier i matowe syntetyki; odporna na wiele codziennych chemikaliów.
• Image Lock – taśma żywiczna wymagana przez Zebra do 8000T Lab Resist.

Stąd prosta wskazówka: do błyszczącej folii (PolyPro 3000T Gloss, Z-Ultimate 3000T) Zebra zaleca wyłącznie taśmy żywiczne, a przy matowej folii PP lub PE dopuszcza także taśmy woskowo-żywiczne: 3200 do PolyPro 4000T Matte oraz 3200 i 3400 do 8000T. Opis kategorii /144 przestrzega, że wosk i wosk-żywica słabo trzymają się gładkiej folii. Sprawdź pole „Zalecana taśma” na karcie etykiety – np. PolyPro 3000T Gloss 101,6 mm ma przypisaną Taśma żywiczna Zebra 5095, 110 mm × 74 m, a PolyPro 4000T Matte 101,6 mm – Taśma wosko-żywiczna Zebra 3200, 110 mm × 74 m. Pełną tabelę doboru znajdziesz w artykule taśma termotransferowa woskowa, woskowo-żywiczna czy żywiczna, a dobór szerokości i nawoju – w poradniku jak dobrać szerokość, długość i nawój taśmy. Ofertę taśm znajdziesz w kategoriach taśmy żywiczne i taśmy wosko-żywiczne.

Prędkość druku: według białej księgi Zebra syntetyki zwykle nie dają dobrej jakości tekstu i kodów powyżej 6 cali/s, a karty 3200 i 5095 podają skanowalność na syntetykach do ok. 203 mm/s. Ustawiaj prędkość według pary materiał–taśma, nie według maksimum drukarki.

Tabela doboru: zastosowanie → materiał → taśma

Wszystkie folie z tabeli wymagają druku termotransferowego – różnice technologii opisujemy w artykułach drukarka termiczna czy termotransferowa i etykiety termiczne czy termotransferowe. Przed dużym zamówieniem przepuść próbki przez pełny cykl procesu, z myciem i magazynowaniem (zalecenie z opisu kategorii /144) – Zebra zastrzega, że dane z kart są wskazówką, a przydatność materiału ocenia kupujący.

Opisz nam powierzchnię, temperaturę naklejania i pracy oraz kontakt z chemią lub olejem przez formularz kontaktowy – pomożemy dobrać folię i taśmę, wyślemy próbki etykiet do testu w Twoim procesie, a przy większym wolumenie przygotujemy ofertę z ceną projektową.

Źródła

• Zebra – PolyPro 3000T Gloss, karta specyfikacji
• Zebra – PolyPro 4000T Matte, karta specyfikacji (REV. 1, 09.2022)
• Zebra – PolyPro 3000T (Matte), karta specyfikacji US
• Zebra – 8000T Blood Bag Deep Freeze, karta specyfikacji (PL)
• Zebra – 8100T Z-Destruct PE, karta specyfikacji
• Zebra – PolyE 4000T Matte High-Tack, karta specyfikacji
• Zebra – Z-Ultimate 3000T White, karta specyfikacji (REV. 3)
• Zebra – Z-Ultimate 3000T, karta specyfikacji US (08.2024)
• Zebra – 8000T Lab Resist, karta specyfikacji
• Zebra – taśma 5095, karta specyfikacji
• Zebra – taśma 4800, karta specyfikacji
• Zebra – taśma 3200, karta specyfikacji
• Zebra – White paper „Selecting the Right Label to Identify Your Finished Product”
• Avery Dennison – How to Choose the Right Film Facestock (©2012)
• alph.pl – Etykiety odporne na temperaturę i chemię (opis kategorii)
• alph.pl – Etykiety termotransferowe (opis kategorii, filtry)