Etykiety GHS i BS 5609 dla chemii – wymagania i dobór materiałów

Etykiety GHS na opakowaniach chemikaliów w UE regulują przepisy rozporządzenia CLP (WE) nr 1272/2008: co ma być na etykiecie, jakie są minimalne wymiary etykiety i piktogramów oraz że oznakowanie ma być wyraźne i nieusuwalne. Rozporządzenie (UE) 2024/2865 zmienia część zasad od 1 lipca 2026 r. i od 1 stycznia 2027 r. Poniżej wymagania z numerami artykułów, publiczne informacje o BS 5609 oraz dobór folii, taśmy i drukarki.

Co musi zawierać etykieta GHS (art. 17 CLP)

Art. 17 ust. 1 rozporządzenia CLP wymienia elementy etykiety substancji lub mieszaniny sklasyfikowanej jako niebezpieczna:

1. nazwę, adres i numer telefonu dostawcy lub dostawców (lit. a);
2. nominalną ilość substancji lub mieszaniny w opakowaniu udostępnianym ogółowi społeczeństwa, o ile nie jest podana w innym miejscu opakowania (lit. b);
3. identyfikatory produktu zgodnie z art. 18 (lit. c);
4. w stosownych przypadkach piktogramy określające rodzaj zagrożenia zgodnie z art. 19 (lit. d);
5. w stosownych przypadkach hasło ostrzegawcze zgodnie z art. 20 (lit. e);
6. w stosownych przypadkach zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia zgodnie z art. 21 (lit. f);
7. w stosownych przypadkach odpowiednie zwroty określające środki ostrożności zgodnie z art. 22 (lit. g);
8. w stosownych przypadkach sekcję informacji uzupełniających zgodnie z art. 25 (lit. h).

Język. Według art. 17 ust. 2 etykietę sporządza się w języku urzędowym (językach urzędowych) państwa członkowskiego, w którym produkt wprowadza się do obrotu, chyba że dane państwo postanowi inaczej. Każdy dodatkowy język to więcej tekstu na tej samej powierzchni.

Opis ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Treść etykiety ustala dostawca chemikaliów; drukarka i materiał mają ją odwzorować czytelnie i trwale.

Umieszczenie, trwałość i czytelność (art. 31)

Art. 31 CLP opisuje fizyczne cechy etykiety. Te zapisy bezpośrednio przekładają się na wybór materiału i taśmy:

• Trwałe przymocowanie – etykieta ma być mocno przymocowana do jednej lub kilku powierzchni opakowania bezpośrednio zawierającego substancję lub mieszaninę i czytelna poziomo, gdy opakowanie stoi w zwykłej pozycji (ust. 1).
• Wyróżniający się piktogram – kolor i układ etykiety mają sprawiać, że piktogram wyraźnie się wyróżnia (ust. 2).
• Oznakowanie wyraźne i nieusuwalne – elementy z art. 17 ust. 1 mają być oznaczone wyraźnie i w sposób nieusuwalny, odcinać się od tła i mieć taki rozmiar i odstępy, by można je było łatwo odczytać (ust. 3).
• Kształt, kolor i rozmiar piktogramu oraz wymiary etykiety określa sekcja 1.2.1 załącznika I (ust. 4).

Sekcja 1.2.1 załącznika I w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Komisji (UE) nr 286/2011 (tych punktów rozporządzenie 2024/2865 nie zmienia) stanowi, że piktogram ma kształt kwadratu ustawionego na wierzchołku (pkt 1.2.1.1), a tworzy go czarny symbol na białym tle w czerwonej ramce wystarczająco szerokiej, by była wyraźnie widoczna (pkt 1.2.1.2). Każdy piktogram ma zajmować co najmniej jedną piętnastą minimalnej powierzchni etykiety przeznaczonej na informacje wymagane przez art. 17, a jego powierzchnia nie może być mniejsza niż 1 cm² (pkt 1.2.1.3).

Wymóg „nieusuwalności” to w praktyce pytanie o parę materiał + taśma – więcej w artykule o doborze taśmy termotransferowej.

Wymiary etykiety, piktogramów i czcionki

Rozporządzenie (UE) 2024/2865 zastępuje sekcję 1.2.1.4 załącznika I nową tabelą 1.3. Wskazuje ona minimalne wymiary etykiety i piktogramu oraz minimalną wysokość czcionki (wysokość litery „x”) w zależności od pojemności opakowania. Nowa tabela stosuje się od 1 stycznia 2027 r.

Wymiary etykiety i piktogramu dla dwóch pierwszych wierszy podano w rozporządzeniu wspólnie (do 3 l). Dotychczasowa tabela 1.3 (w brzmieniu z rozporządzenia (UE) nr 286/2011) zawierała te same minimalne wymiary etykiety i piktogramu, ale z jednym progiem „do 3 l” i bez minimalnej wysokości czcionki.

Nowa sekcja 1.2.1.5 dodaje cechy tekstu na etykiecie:

• druk czarny na białym tle;
• odstęp między wierszami co najmniej 120% rozmiaru czcionki;
• jedna, łatwo czytelna czcionka bezszeryfowa;
• odstępy między literami dobrane tak, by wybrana czcionka była łatwo czytelna.

Dla opakowań wewnętrznych o zawartości do 10 ml przepis dopuszcza mniejszą czcionkę niż w tabeli 1.3, jeśli tekst pozostaje łatwo czytelny, gdy uznano za ważne umieszczenie najistotniejszego zwrotu (np. zwrotu wskazującego rodzaj zagrożenia lub zwrotu EUH), a opakowanie zewnętrzne spełnia wymogi art. 17.

W szablonie etykiety ustaw rozmiar czcionki według wysokości małej litery „x”, a interlinię na co najmniej 1,2 × rozmiar czcionki. Jeśli treść w kilku językach nie mieści się w minimalnym formacie, rozważ większą etykietę albo etykietę harmonijkową.

Zmiany z rozporządzenia (UE) 2024/2865 – terminy

Rozporządzenie (UE) 2024/2865 z 23 października 2024 r. opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 20 listopada 2024 r. Weszło w życie dwudziestego dnia po publikacji. Część przepisów stosuje się jednak później:

Wcześniejsze stosowanie i okresy przejściowe. Art. 2 ust. 4 i 5 działają odwrotnie niż okres przejściowy: pozwalają stosować zmienione przepisy przed datą ich obowiązywania. Do 30 czerwca 2026 r. (ust. 4) i do 31 grudnia 2026 r. (ust. 5) substancje i mieszaniny mogły lub mogą być klasyfikowane, oznakowane i pakowane według CLP w brzmieniu zmienionym przez wymienione w tych ustępach przepisy rozporządzenia 2024/2865, zamiast według brzmienia obowiązującego 9 grudnia 2024 r. Nowe ust. 7 i 8 art. 61 CLP stanowią, że produkty sklasyfikowane, oznakowane i zapakowane według wymienionych w tych ustępach przepisów w brzmieniu z 9 grudnia 2024 r. i wprowadzone do obrotu przed 1 lipca 2026 r. nie muszą spełniać zmienionych przepisów do 1 lipca 2028 r. (ust. 7), a wprowadzone przed 1 stycznia 2027 r. – w zakresie art. 18 ust. 3, art. 31 ust. 3 i sekcji 1.2.1 zał. I – do 1 stycznia 2029 r. (ust. 8).

Szerszy przegląd przepisów zmieniających oznakowanie w latach 2026–2027 znajdziesz w artykule regulacje 2026–2027, które zmieniają etykiety i skanowanie.

BS 5609 – co podają producenci i laboratoria

BS 5609 to norma brytyjska. Jej pełna treść jest płatna, dlatego opisujemy tylko to, co publicznie podają laboratorium badawcze i producenci materiałów.

Laboratorium Smithers, które bada etykiety według BS 5609, opisuje ją jako specyfikację drukowanych etykiet samoprzylepnych do zastosowań morskich i wiąże ją z certyfikacją IMDG (International Maritime Dangerous Goods) etykiet na bębny. Według Smithers:

• Section 2 bada materiał bazowy etykiety, m.in. przyczepność do płytek aluminiowych, stabilność wymiarową i trwałość koloru po ekspozycji na sztuczną mgłę solną i przyspieszone światło słoneczne;
• Section 3 bada zadrukowaną etykietę, m.in. odporność na ścieranie mieszaniną piasku i sztucznej wody morskiej oraz trwałość koloru. Testy druku dotyczą tylko materiałów bazowych, które spełniają już Section 2;
• program badań obejmuje 3-miesięczną ekspozycję w środowisku morskim (na poziomie połowy pływu – „at mid-tide” – na stanowisku testowym Smithers na południowym wybrzeżu Anglii); Smithers wymienia ją wśród badań Section 2.

Producenci deklarują zgodność z BS 5609 dla zestawu, a nie samej etykiety:

• Zebra deklaruje zgodność z BS 5609 Section 2 i Section 3 dla materiałów 8000T GHS Polyester i 8000T GHS Vinyl w połączeniu z taśmą żywiczną 5095 i taśmą Red Resin, a dla 8000T GHS Laminate (z fabrycznie nadrukowanymi czerwonymi rombami) – z taśmą 5095;
• Epson podaje, że drukarki atramentowe ColorWorks serii CW-C6000/C6500 uzyskały certyfikat BS 5609 w połączeniu z tuszem pigmentowym UltraChrome DL i konkretnym materiałem syntetycznym wskazanym przez producenta.

Jeśli klient lub przewoźnik wymaga BS 5609, potwierdź deklarację dla dokładnie tej kombinacji materiału i taśmy (tuszu), której używasz.

Dobór materiału i taśmy

Do etykiet GHS na pojemnikach z chemią stosuje się etykiety foliowe drukowane termotransferowo taśmą żywiczną. Ogólne zasady doboru folii (PP, PE, PET) opisujemy w artykule etykiety foliowe PP, PE i PET, a klej, gilzę i format – w przewodniku etykiety do drukarki etykiet. Poniżej dwa materiały Zebra z danymi z kart producenta.

W kategorii etykiety odporne na temperaturę i chemię są m.in. etykiety Zebra Z-Ultimate 3000T w formatach pod tabelę 1.3:

• Etykiety termotransferowe Zebra Z-Ultimate 3000T White 101.6 x 152.4 mm – format większy niż minimalne 74 × 105 mm dla opakowań 3–50 l; pasuje do drukarek 4-calowych.
• Etykiety termotransferowe Zebra Z-Ultimate 3000T White 170 x 110 mm, 1630 szt. – format większy niż minimalne 105 × 148 mm dla opakowań 50–500 l; wymaga drukarki 6-calowej.

Do tych materiałów pasują taśmy żywiczne z kategorii taśmy żywiczne:

• Taśma żywiczna Zebra, 110 mm × 450 m (05095BK11045) – taśma 5095 do drukarek 4-calowych. Według Zebra to żywica do etykiet syntetycznych, drukująca do 203,2 mm/s; producent podaje dobrą odporność nadruku m.in. na olej silnikowy, heksan i 90% alkohol izopropylowy, a aceton i ksylen oznacza jako niezalecane.
• Taśma żywiczna Zebra, 174 mm × 450 m (05095BK17445) – ta sama taśma 5095 w szerokości do drukarek 6-calowych i etykiet 170 mm.

Tabele chemiczne producentów to punkt wyjścia – przy części substancji Zebra zaleca test we własnym zastosowaniu. Przetestuj etykietę z nadrukiem na swoim opakowaniu i ze swoją substancją.

Czerwone ramki piktogramów: nadruk fabryczny czy drukarka kolorowa

Piktogram GHS ma czerwoną ramkę, a drukarka termotransferowa z czarną taśmą drukuje jednym kolorem. Są dwie drogi:

• Etykiety z fabrycznie nadrukowanymi ramkami + drukarka termotransferowa. Drukarka dodaje czarne symbole, tekst i kody. Przykład z dokumentacji Zebra to 8000T GHS Laminate: laminat chroni nadrukowane czerwone romby przed ścieraniem i chemikaliami. Układ ramek ustalasz przy zamówieniu nadruku, więc różne produkty mogą wymagać różnych wzorów rolek. Takich etykiet nie znaleźliśmy w listingach alph.pl – są na zapytanie.
• Kolorowa drukarka atramentowa. Cała etykieta, z ramkami, powstaje na żądanie, a liczba i położenie piktogramów zmieniają się razem z szablonem.

Opis kategorii kolorowe drukarki etykiet wskazuje je do etykiet produktowych, GHS i z logo: kolor drukujesz na żądanie, bez zamawiania nakładów w drukarni, a technologia atramentowa oznacza koszt liczony na etykietę. Przykład:

• Epson ColorWorks CW-C6000Ae kolorowa drukarka etykiet, obcinak, wyświetlacz, USB, Ethernet – według Epson: głowica PrecisionCore, rozdzielczość do 1200 × 1200 dpi, szerokość druku do 108 mm, nośnik 25–112 mm, prędkość do 119 mm/s przy 300 × 600 dpi, język ESC/Label i zgodność z ZPL II. Wersja z tuszem matowym czarnym (MK).

Szerokość druku 108 mm pozwala zmieścić formaty z tabeli 1.3 do 105 × 148 mm (krótszym bokiem w poprzek). Na etykietę 148 × 210 mm dla opakowań powyżej 500 l potrzebna jest drukarka o szerszej głowicy.

Drukarka do etykiet GHS a format etykiety

Szerokość druku musi pokryć krótszy bok etykiety z tabeli 1.3. Formaty dla opakowań do 50 l (52 × 74 i 74 × 105 mm) wydrukujesz drukarką 4-calową (104 mm druku). Etykiety 105 × 148 i 148 × 210 mm wymagają szerszej głowicy, bo 104 mm nie pokryje 105 mm – w termotransferze oznacza to drukarkę 6-calową. W kategorii drukarki etykiet przemysłowe jest m.in.:

• Zebra ZT620 203 dpi, USB, RS232, Bluetooth, Ethernet – według specyfikacji Zebra seria ZT620 drukuje termotransferowo i termicznie, ma szerokość druku 168 mm i przyjmuje nośnik 51–180 mm, ma zegar czasu rzeczywistego i język ZPL. Obsłuży etykiety 105 × 148 mm i 148 × 210 mm z tabeli 1.3.

Treść etykiety najlepiej generować z ERP, a nie przepisywać ręcznie.

Dobierasz etykiety GHS na nowe opakowania albo przygotowujesz się do zmian z 2027 r.? Napisz do nas – pomożemy dobrać materiał, taśmę i drukarkę, wyślemy próbki etykiet do testu z Twoją substancją i przygotujemy cenę projektową dla większego wdrożenia.

Źródła

• Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP) – tekst skonsolidowany EN, wersja 01.09.2025 (EUR-Lex)
• Rozporządzenie (UE) 2024/2865 – EUR-Lex
• Rozporządzenie Komisji (UE) nr 286/2011 – nowe brzmienie sekcji 1.2 załącznika I CLP (EUR-Lex)
• Smithers – Marine immersion label testing BS5609
• Zebra Certified Supplies – przewodnik doboru materiałów
• Zebra 8000T GHS Polyester – specyfikacja
• Zebra Z-Ultimate 3000T – specyfikacja
• Zebra taśma żywiczna 5095 – specyfikacja
• Zebra ZT610 i ZT620 – specyfikacja techniczna
• Epson – komunikat o serii ColorWorks C6000/C6500 (2019)
• Epson ColorWorks C6000Ae (MK) – specyfikacja